4.5 Bescherming van (wettelijk) beschermde natuurgebieden
Plant- en diersoorten worden beschermd door de Flora- en faunawet. Maar ook natuurgebieden genieten bescherming door middel van de Natuurbeschermingswet en de Nota Ruimte. Een bestemmingsplan moet deze bescherming respecteren.
Natuurbeschermingswet, EHS, Natura 2000
In Europees verband zijn er twee richtlijnen vastgesteld, die vogels en leefgebieden van flora en fauna beschermen: de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Deze zijn 'vertaald' in de Nederlandse Natuurbeschermingswet (NB-wet). Alle gebieden die op grond van de twee richtlijnen zijn aangemeld (77 Vogel- en 142 Habitatgebieden, deels overlappend), worden beschermd door de NB-wet. De Vogel- en Habitatrichtlijngebieden vormen tezamen het Europese netwerk van bijzondere natuurgebieden, Natura 2000 genaamd.
Er is ook een Nederlandse netwerk van natuurgebieden, Ecologische Hoofdstructuur (EHS) genaamd. De EHS bestaat uit kerngebieden, ontwikkelingsgebieden en (robuuste) verbindingszones. Een deel van de natuurgebieden in de EHS worden door de NB-wet beschermd. Daarnaast wordt de hele EHS beschermd door nationale, provinciale en gemeentelijke verordeningen. Zie voor een overzicht van alle EHS-gebieden www.minlnv.nl, zoekterm “Kaarten van de EHS”.
Ten slotte wordt ook een beperkt aantal gebieden buiten Natura 2000 en de EHS door de NB-wet beschermd. Het gaat om 33 zogenaamde natuurmonumenten. Het is inmiddels duidelijk geworden dat Natura 2000, EHS en NB-wet gebieden sterk overlappen.
Natuur binnen de Natuurbeschermingswet
In en direct rondom de NB-wet gebieden is aantasting of verstoring van het gebied door bouwen of aanleggen verboden, tenzij de bouwer een onherroepelijke NB-vergunning heeft. Je moet dus nagaan (bij de provincie) of er een vergunning is verleend of kan worden verleend. Zo niet, dan teken je bezwaar aan tegen de bouwvergunning, of zienswijzen tegen het ontwerp-bestemmingsplan en beroep tegen het definitieve plan. Zo nodig kun je, tegelijk met je bezwaar of beroep, ook om een voorlopige voorziening vragen bij de Raad van State.
Voor bestaande en nieuwe activiteiten in de Vogel- en Habitatgebieden is een NB-vergunning vereist. Voordat deze vergunning verleend kan worden, moet de initiatiefnemer eerst een “habitattoets“ laten uitvoeren, en vaak ook een “passende beoordeling”. Zie www.minlnv.nl, Brochure Algemene Handreiking Natuurbeschermingswet 1998 of brochure Buiten aan het werk.
De provincie beoordeelt een aanvraag om vergunning op basis van de instandhoudingsdoelstellingen van het gebied. Als de natuurwaarden van het gebied significant aangetast worden door de geplande activiteit, dan mag het project alleen doorgaan als:
-
er geen alternatieven zijn,
-
er dwingende redenen zijn van groot openbaar belang om het project te realiseren
-
én als er compenserende maatregelen worden getroffen.
In de besluiten waarin deze gebieden worden aangewezen als beschermd natuurgebied (aanwijzingsbesluiten) is de nodige ecologische informatie te vinden om het juridische verzet te onderbouwen. Daarin staat een omschrijving met kenmerken van het gebied: de kwetsbaarheid, de vegetatie en de diersoorten. Dit geeft aanknopingspunten voor de inhoud van je zienswijzen en bezwaarschrift. In het besluit staan soms ook de activiteiten waarvoor een vergunning nodig is. Zie www.minlnv.nl, brochure Algemene handleiding Natuurbeschermingswet 1998.
Je kunt in je bezwaarschrift ook aangeven dat er ten onrechte geen passende beoordeling is uitgevoerd of dat deze onjuist is uitgevoerd. Daar dien je dan tijdens je bezwaar en beroep extra op in te gaan. Je moet dus weer nagaan (bij de provincie) of voor de bouw een NB-vergunning noodzakelijk is en of deze reeds is of kan worden verleend. Zo ja, dan maak je bezwaar (zie vorige alinea en het kader bezwaar en beroep).
Natuur buiten de Natuurbeschermingswet
Alle informatie die aantoont dat beschermde natuurgebieden door de toekomstige bouwactiviteit worden aangetast, neem je op in de zienswijzen tegen de herziening van het bestemmingsplan, en het bezwaar- en beroepschrift tegen de verlening van een bouwvergunning, de ontheffing van het bestemmingsplan of het projectbesluit. De nationale en provinciale verordeningen bepalen onder welke voorwaarden in die gebieden gebouwd mag worden. Benodigde informatie over de natuurwaarde van het gebied moet uit veldonderzoek komen. Voor deze informatie kun je clubs als het Natuurloket (www.natuurloket.nl), of de VOFF (stichting VeldOnderzoek Flora en Fauna) inschakelen. Voor adressen zie Hoofdstuk VII.
